Rehber: Patlamayan Teker Seti Nasıl Kurulur?

Her dağ bisikletçisinin (ve tabii bisikletçinin) hayalidir patlamayan lastiklere sahip olmak. Nasıl olmasın ki? Sürüşünüzün en keyif aldığınız noktasında ortaya çıkan bir patlak insanın nasıl da canını sıkar öyle değil mi? Hele bir de yarışıyorsanız, lastik patlaması sonucu oluşan zaman kayıpları, aylar boyu gerçekleştirdiğiniz antrenmanlarınızın sonucunu alamamanıza pekala neden olabilir. Bu konuya çözüm bulabilmek için “Tubeless Lastik Sistemleri” geliştirilmiştir ancak bu sistemler için de “sisteme” uygun jant seti ve özel lastikler gereklidir. Bu da yapılacak fazladan asgari 200 USD’lık yatırım anlamına gelmektedir. Peki bu işin kolay ucuz bir yöntemi yok mudur? Tabii ki var: Bu kez standart dağ bisikleti lastiklerimizi “iç lastiksiz” yani “tubeless” hale getiriyoruz. Nasıl mı? Buyurun yazımızın devamına…

Son aylarda daha önce yine sizlere sayfalarımızda tanıtmaya çalıştığım ve aylar boyu tek bir patlak vakasıyla dahi karşılaşmamama yardımcı olan Specialized Fast Trak LK Armadillo lastikleri kullanıyordum.

Daha sonra bu lastikleri eşimle birlikte kullandığımız tandemde kullanmaya başladım ve yeni bir lastik zamanının geldiğini düşünerek, Specialized S-Works Captain 2Bliss lastiklerine geçiş yaptım. Bu lastiklerin en önemli özelliği Specialized’ın efsanevi sürücüsü halen aktif sporculuk yaşantısına devam eden 53 yaşındaki Ned Overend tarafından tasarlanmış olması. “Captain” de onun lakabı oluyor Specialized Firması içerisinde.

Sözü uzatmayalım lastiği zaten önümüzdeki günlerde bir “Test” yazısı ile sizlerle daha yakından tanıştıracağım. Bu lastik adı üzerinde “2Bliss” özelliğine sahipti. Ama bildiğimiz klasik “Tubeless” lastiklerden değildi!.. Nasıl mı? Günümüzde, Stan’s No Tubes, Joe’s No-Flats, Eclipse (DT, Scott Kitleri yapan firma) ve Bontrager gibi pek çok “Tubeless Dönüştürücü sistem başarıyla kullanılmaktadır. Öyle ki dağ bisikleti yarışlarına katılan hemen tüm “arazi sürüşü” yarışçıları bu sistemleri “kullanmak zorundadır”. Aksi taktirde lastik patlamaları kaçınılmaz hale gelmektedir.

İster jant setiniz “UST” yani “Tubeless” lastiklere uyumlu olsun, ister yukarıda bahsettiğimiz markaların herhangi biriyle “klasik jant setinizi”, “Tubeless” sisteme dönüştürmüş olun (birazdan nasıl yapıldığını anlatacağız) 2Bliss lastikleri kullanmanız durumunda, UST “Tubeless” lastiklerin aksine “oldukça hafif” ve “dönüştürücü sistemlerle birlikte kullanıldığında” patlamayı önleyici solüsyonlar sayesinde patlaması neredeyse imkansız hale gelen lastiklere sahip olacaksınız.

Kısaca 2Bliss demek patlamayan hafif lastik anlamına gelmektedir.

Şimdi dönelim lastik değişim hikayemize:

3 Hafta önce yeni lastiğimi takmış keyifle “en favori parkurumda” hız denemeleri yaparken “sürüşümün gerçekten en keyifli anında” lastiğim patladı. Önce inanamadım. Aylardır lastiği patlamamış bir kişi olarak yeniden “eski günlere” geri dönmek bende tarifi zor bir keyifsizlik yarattı. Sen “2Bliss” özelliğe sahip bir lastik kullan ve daha ilk sürüşünde lastik patlamasıyla karşılaş! Olacak iş değildi.

Hatırlarsanız Aktif Pedal firmasının ülkemize Israil’den ithal etmiş olduğu Joe’s No-Flats markalı “Tubeless Dönüştürme Sistemlerinin haberini geçtiğimiz haftalarda sizlerle paylaşmıştım. Joe’s No Flats, dünyanın “Tubeless Dönüştürme” konusundaki en ünlü markası Stan’s No Tubes’le birebir aynı özelliklere sahip bulunmaktadır. Öyle ki Stan’s’in bu firmayı nasıl dava etmediği de gerçekten merak ettiğim konuların başında gelmekte.

Herneyse ülkemize böylesine başarılı bir sistem gelmişken “yıllar sonra” “Tubeless Bir Teker Setine” geçmenin zamanının geldiğine kanaat getirmiştim. Eski işverenim Aktif Pedal firmasını arayarak bu “dönüştürme” setinden bir tane test edilmek üzere yollamalarını rica ettim.

Kırmadılar ve seti hemen gönderdiler. Buradan kendilerine bu vesileyle teşekkür etmek istiyorum.

Peki Nasıl Olacak Bu İş?

İyi güzel No-Flats paketim gelmişti de hangi teker setimi dönüştürecektim ona karar vermeliydim. Ben de 2004 Kasım’ında Mtbtr.com’da yazarken kurmuş olduğum jant setimi bu projede kullanmaya karar verdim. 420 gr’lık Rigida çemberlere, DT Revolution Teller ve XT Göbek üzerine kurduğum bu teker seti halen canavar gibi bana keyif vermeye devam ediyor. Kaliteli iyi örülmüş bir “Teker Setinin” nelere kadir olduğunun en iyi göstergesi sanırım bu set. Ve öyle ki yıllar sonra emektar setimi “Tubeless”e de dönüştürüyordum işte…

Şimdi yapılması gerekenleri dilim döndüğünce sizlerle paylaşmak istiyorum.

Yapmanız gereken ilk şey alttaki “Tubeless Dönüşüm Setini” Aktif Pedal firmasından satın almak. Fiyatı 55EUR. Tabii Stan’s No Tubes ve benzeri setlerden satın alarak da aynı işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Burada önemli olan No-Flat bazında konuşursak, 2 tip sistem olduğu. Birincisi çoğu yarış tipi jant setlerine uygun olan 16-17cm genişliğindeki jantlar için hazırlanan Joe’s Tubeless System XC PV Narrow modeli ki bu model tüm DT Swiss XR, Mavic 717 ve Rigida 420XC benzeri dar jantlara uyumlu. Bir diğer ise geri kalan 26″ ve 29″ jantlara uyumlu olan XC PV (Presta) ve XC PV(Schrader) – Araba Subap modeli. Bu ikinci model 18 ila 23mm arası genişlikteki jantları “dönüştürmek” için tasarlanmış.

Paketin içinden iki adet yüksek kaliteli üzerinde sibobu bulunan lastik bant çıkıyor. Ayrıca jantın iç çeperinde yer alan tel başlarının lastiğe ve iç kaplamaya zarar vermemesi için ince bir jant bantı da çıkmakta.

1 adet 500ml hacminde solüsyon, bir çift yedek “presta” sübap gövdesi ve sübap gövdesi adaptörü de setle birlikte gelen parçalar arasında.

Son olarak patlamayı önleyen solüsyonu tekere uygulamak için 100ml hacmindeki ince uçlu adaptör de setin tamamlanmasını sağlıyor.

Peki Ne Yapıyoruz?

Önce jantınızın içerisindeki “jant Bantının” durumunu kontrol etmelisiniz.

Dönüşüm Setlerinin uygulanması üzerine pek çok kaynağı kontrol ettim. Özellikle Stan’s No Tubes’ün hazırladığı ve aşağıda sizlerle paylaştığım videosunda da belirttiği üzere, eğer dar jantınız (16-17mm) aynı zamanda oldukça derin bir profile sahipse, klasik “jant bantını” çıkarmanıza gerek olmadığını sistemi direkt olarak bantın üzerine uygulayabileceğiniz belirtiliyor.

Ben eski bantımı çıkararak işlemi gerçekleştirmeye karar verdim. Ne de olsa deneme yapıyordum ve başarılı olamazsam bantı tekrar janta örmeye karar vermiştim.

Öncelikle bantı söktüm.

Daha sonra paket içerisinde gelen ince “No-Flat” jant bantını jantıma sardım.

Janta bantın uygulanmasından sonra görüntü aşağıdaki gibiydi…

Sıra “Presta” siboba bağlı olarak gelmekte olan esnek ve kalın “dönüştürücü bantı” janta uygulamaya gelmişti.

Oldukça esnek olan bu lastik bantı dikkatli ve dengeli bir şekilde janta geçirdim. Tabii bantı takmadan önce, sibobu öncelikle jant sibop deliğine geçirmekle işe başlıyorsunuz!

Bant takıldıktan sonra sibobu sabitleyen “yüzüğü” döndürerek işlemi tamamlıyorsunuz. Defalarca dile getirildiği üzere, bu yüzüğü çevirirken hafifçe sıkmanız salık veriliyor. Yani abartıp sibobu aşağı fazla çekmeyeceksiniz!..

Burada belirtmem gereken önemli bir diğer nokta ise jantınızın sibop deliğinin “araba sibopları” schrader siboplara uyumlu olması için önceden önceden genişletilmiş olma ihtimali. Eğer böyle bir janta sahipseniz hiç merak etmeyin zira “narrow” sistem dönüştürücü modelimizde gelen “dönüştürücü lastik bant” gerek “presta” gerekse “schrader” sibop deliklerine uyumlu ve tamamen deliği kapatacak şekilde tasarlanmış.

Uygulamada önemle üzerinde durulan konu “bantın sarma işlemi tamamlandığında” bantın çeperlerinin, jantın dış çeperlerinin neredeyse tamamını kaplamış olması gerekliliği. Görüntünün aynen üstteki şekilde gözükmesi gerekiyor.

Hatta bant uçlarının dışarı hafifçe taşabileceği bile belirtiliyor. Amaç dış lastiğin janta oturduğunda direkt olarak bu “iç kaplama bantı” ile öpüşmesi ve janta değmemesi.

Tabi uygulama esnasında dengeli “bant sarışı” her zaman yeterli olmuyor. O yüzden oldukça esnek olan bantı parmağınızla dengelemeniz gerekiyor. Buraya kadar işlemi başarıyla tamamladıktan sonra sıra geliyor lastiği janta geçirmeye…

Burada önemli olan nokta uyguladığımız iç bantı fazla oynatmadan ve dengesini bozmadan dış lastiğin kenarlarını jantın içerisine, bantın üzerine oturtmak. Çok zor değil ama dikkatle yapılması gerekiyor.

Daha sonra iki elle sağdan soldan birkaç tur yanakların iyice bantın üzerine oturduğunu kontrol etmeniz gerekiyor.

Şimdi gelelim püf noktasına. Bilenler bilir kimi dış lastikleri janta takmak çok zordur. Özellikle Tubeless lastikleri takıp çıkarmak zordur. Bu kimi zaman normal dış lastikler için de geçerlidir. Bu iş için makbul bir klasik dış lastik varsa eğer belki janta sıkı oturan lastik denebilir. Zaruri mi? Tabii ki değil ama olsa iyi olur neden mi?..

Zira solüsyonu uygulamadan önce lastiğin şişirildiğinde 30sn ila 1dak arası havayı içerisinde tutabilmesi gerekiyor. Eğer tutamıyorsa, ya iç bant kaymıştır ya yeterince basınçlı hava uygulamamışsınızdır ya da lastiğiniz patlaktır.

Genelde bu işlemi kolaylaştırmak için sibobun üst bölümünü bir karga burun pense ya da sibop anahtarı yardımıyla sökerek pompa ile hava bastığınızda, mümkün olduğunca fazla havanın lastiğe girmesini sağlamak çözüm olarak sunuluyor. Bir başka yardımcı çözüm, bir leğen içerisine su ve sabun koyarak suyu iyice köpürtmek ve bu suyu köpüklü bir şekilde lastiğin çeperlerine yayarak havanın “anlık da olsa” hızlı çıkışını önlemek ve delikleri – boşlukları göstermek tavsiye ediliyor.

Benim kullandığım Specialized Captain S-Works 2Bliss lastik jantıma biraz bolca oturuyordu ve ne kadar uğraşırsam uğraşayım, evimdeki ayak pompası (ki oldukça kalitelidir: Bir başka test konumuz olacak) bu iş için yeterli olamadı. Yüksek basınçlı hava gerekiyordu bu işlem için.

Ne yapmalı ne etmeli derken aklıma Kaçkar Bisiklet’e gidip yüksek basınçlı hava uygulamak geldi. Sağolsun Kaçkar Bisiklet’te Yusuf bana yardımcı oldu. Ellerindeki kompresör eski olsa da işlemi tamamlamak için yetti de arttı bile.

Yine hafif bir sabun sıvamasından sonra lastiğe ilk hava basışta işlemi tamamladık. İşi güzel yanı, solüsyon koymadan bile lastiğin havayı rahatlıkla tutuyor olmasıydı. İşlemin ilk aşamasını başarıyla tamamlamıştık.

İş şimdi solüsyon uygulamaya gelmişti.

Bu kez sibop anahtarı ile “Presta Sibobun” üst parçasını çıkarttık ve paketin içerisinde gelen adaptör yarıdımıyla yaklaşık 80ml kadar solüsyonu saat 3 ya da 9 pozisyonunda lastiğin içerisinde boşalttık.

Yusuf tabii bu işte oldukça tecrübeli olduğu için (ki işlem çok basit zaten) hızla işlemimizi tamamladı.

Sibobu yerine taktık ve havayı yeniden bastık. Çok daha rahat şişti bu kez lastik.

Bundan sonra iş lastiği düzenli bir şekilde 2-3 dakika çalkalamaya gelmişti.

Önce lastiği iki tarafından tutarak yere dik olacak şekilde hızlı salınımlarla ileri geri sallayarak, ufak bir döndürüşten sonra tekrar çalkalıyorsunuz. Tam bir tur yaptırana kadar işleme devam ediyorsunuz. Daha sonra lastiği hızlı bir şekilde çeviriyorsunuz.

Bu işlemi hakkıyla yaptıktan sonra lastiğiniz tam olarak içten solüsyon ile kaplanmış oluyor. İçeride sıvının halen hareketli olduğunu da sıvı sesini duyarak anlıyorsunuz. Her çalkalayışınızda bu sıvı sesini duymanız gerekiyor.

Solüsyonun ömrünün 2-3 ay olduğu söyleniyor. Kontrol ise bu sıvı sesinin duyulması ile kontrol ediliyor. Latex bazlı bu sıvının önemli özelliği 2-3 ay sonra kuruyor olması. Bir de Glycol bazlı lastik dönüştürücüler var ki bunların en ünlüleri, Bontrager Super Juice, Hutchinson, Geax ve Slime sistemleri. Glycol sıvısının özelliği neredeyse hiç kurumaması ki uzmanlar bunu iyi birşey olarak algılamıyor. Kurumayan sürekli sıvı kalan bir maddenin yeterince hızlı ve etkin delik kapatamayacağını söylüyorlar. Ben onların yalancısıyım. Tabii ünlü dağ bisikleti sporcularının büyük çoğunluğunun Latex bazlı Stans No Tubes, No-Flats ve Eclipse kullandıkları düşünülürse bu iddianın haklı olma ihtimali hayli yüksek gibi gözüküyor.

İşlemin genel akışını bir de No-Flats sitesinden aldığımız bu fotoğraflardan tekrarlayalım…

Son olarak tüm bu işlemleri işin belki de en ehil en tecrübeli kişisinden bir kez daha izlemek istemez miydiniz?

Öğretmenimiz Stan (NoTubes)’den uygulamayı bir kez daha izliyoruz.

Peki sistemi dönüştürdük ve kullanmaya başladık sonuç ne oldu dersiniz? Bunu da bir sonraki yazımızda sizlerle paylaşacağız ancak şunu hemen söyleyim, şimdiye kadar neden bu sistemi denememişim gerçekten kendime şaşıyorum. Sürüş kalitesini bu denli artıran, yer tutuş hissini bu kadar yükselten, dağ bisikletine bu kadar keyif katan bir başka buluş olacak mıdır merak ediyorum…

Bilmem ne demek istediğimi anlatabildim mi? Durmayın ve hemen teker setlerinizi dönüştürün diyorum.

55EUR’ya hem ağırlıktan kurtulun, hem lastik patlamalarına son verin!..