Tipik bir çapraz zincir kullanım durumu...
Bisiklet kullanımında en sık karşılaştığımız hatalardandır çapraz zincir kullanımı. Özellikle ülkemizde ulaşım amaçlı bisiklet kullanan insanlarımızın büyük çoğunluğu bu hataya düşmektedir. Neden? Çünkü çapraz zincir kullanımının bir hata olduğunu bilmemekteler! Peki nedir çapraz zincir kullanımının zararları öğrenmek ister misiniz?
1. Zinciriniz Çabuk Uzar. Zincirin uzun süre çapraz kullanımında yaşanan olumsuz durumların başında zincirinizin hızla uzaması gelir. 1000 – 1200km kadar sağlıklı kullanılabilmesi gereken normal bir zincir, sürücünün ağırlık ve kullanış stiline göre 500-600km’de ömrünü tamamlayabilir.
Vites Sistemine Yıpratıcı Yük Biner
2. Aynakol ve Kaset Çabuk Eskir. Bisiklet zinciri, aynakol dişlileri ve kaset dişlilerini birbirine bağlayan ve pedal çevrilişi esnasında büyük yüklerin bindiği bir düzenektir. Sürüş esnasında zincirin çapraz kullanılması durumunda, gerek kaset gerekse aynakol dişlileri gereğinden hızlı ve geri dönülmez şekilde yıpranacaktır.
3. Zincir Kopabilir. Zincir çapraz kullanım esnasında en zayıf konumunda bulunmaktadır. Bu durum ani yüklenmelere karşı zincirin her an kopması ihtimalini oldukça güçlendirir.
4. Zincir Baklaları Yamulabilir. Zinciriniz yüklenmelerde kopmasa da baklalarının geri dönülmez şekilde yamulması ve sık sık sıkışıklık yapma olasılığı çok yüksektir.
Küçükten Küçük Dişliye Zincir Kullanımı... Bakkal bisikleti konumu :)
5. Hiçbir Getirisi Yoktur. Neden çapraz zincir kullanılır? Küçük dişliden küçük dişliye (ön-arka) ya da tersi durumda sanki az ve yumuşak çevirerek daha fazla yol alınacağı hissine kapılır insan. Ve unutur gider bu yanlış konumda zincirini. Hele bir de ‘market bisikleti’ tabir ettiğimiz ‘100-200YTL’lik bir bisiklet kullanılıyorsa vites sistemi bu yanlış konuma hemen alışacak ve bir daha normal çalışamayacak hale gelecektir. Oysa ki örneğin en küçükten en küçüğe dişli aritmetiği gözden geçirildiğinde bu konum yerine aynakol orta dişli ile kasette büyükçe bir dişli konumu aynı performansı sağlayacaktır.
Soldaki karede doğru, sağdaki karede ise yanlış (çapraz) zincir kullanımını görüyorsunuz.
6. Ön Aktarıcıya Zinciriniz Sürtebilir. Genelde bu konumda zincirin ön aktarıcıya sürtme ihtimali yüksektir. Sürtme olmayacak şekilde ayar yapılsa bile bu durumda da normal vites değişimleri sağlıklı yapılamayacaktır.
7. Çekiş Sisteminiz Tek Bir Zincire Alışır. Bir kez çapraz kullanıma alışan çekiş sistemi (aynakol, kaset dişli) bir daha yeni zincirle çalışamaz hale gelecektir. Yanlış bir kullanım nedeniyle tüm sistemin çöpe atılmasına neden olabilirsiniz!..
8. Başkalarına Kötü Örnek Olursunuz. Eğer ben bisikletçiyim diyorsanız ve sürüş esnasında spora sizinle başlayanlara çapraz zincir kullanarak kötü örnek oluyorsanız, inanın kendinizle birlikte çoğu arkadaşınızda da bu yanlış alışkanlığın yer edinmesini sağlarsınız. Yıllar boyu ‘ben iyi sürerim’ diyen o kadar çok insan gördüm ki yanlış vites değiştirip, çapraz zincir kullanan. İnanamazsınız!
Peki Ne Zaman Çapraz Zincir Kullanılabilir?
Sadece 2 durumda o da kısa süreli olmak koşuluyla çapraz zincir kullanılabilir…
9. Yokuş Aşağı Engebeli Arazi İnişinde. Özellikle dağ bisikleti kullanırken, bozuk zeminde hızlı inişlerde zaman zaman zincirinizin attığını görürsünüz. Bu durumu önlemenin en kolay yolu inişe başlamadan hemen önce aynakolda ve kasette en büyük dişlilerde zinciri konumlandırmaktır.
10. Yarış Esnasında Kısa Yokuş Çıkarken. Yarışıyorsunuz ve karşınıza çok kısa bir tepe çıktı. Aynakol büyük dişlide ve kaset büyük dişlide (çapraz kullanarak) bu tepeyi hızla aşabilirsiniz. Tepenin yüksek noktasına geldiğinizde ise tek yapmanız gereken en küçük (vites büyütmek) kaset dişliye zinciri aktarmaktır. Aynı durum uzun inişlerin arasındaki kısa düzlükler için de geçerlidir. Bu durumda da aynı çapraz konum kullanılabilir.
Aram’ın stili. :))
Önemli bi konuya daha değinmişsiniz.Bu konunun devamı olarak bende sistemi koruyan bir tavsiyede bulunmak istiyorum arkadaşlara; Bisikletimizi kısa veya uzun bırakmamız veya kaldırmamız gerektiğinde ön (Ayna) ve arka aktarıcıları en küçük dişlilere indirip bırakmalıyız.Böylece vites kolarından, tellerden,Aktarıcılardan gerginliği boşaltmış olacağız.Sağlık ve güzelikler hepinizin olsun.
Zinciri çapraz kullanmamak alışkanlığım haline geldi ama şu zinciri yağlama alışkanlığı pek kazanamadım. :)
incir yağlanması malzemelerin uzun ömürlü olması ve vites değişimini kolaylaştırdığını söyleyebilirim.
Çok sık biniyorsanız.Haftada 2 defa yağlayın.
Merhaba Bora,
Bu bakım konusu gerçekten benimde aklımda.Bisikleti ilk aldığımda haftada bir yağ çözme ve yağlama işlemini yapıyordum.Sonra De-greaser bitmeye yüz tutunca bundan vaz geçtim.Bunun yerine km hesaplayıp ona göre bakım yapıyorum.
Haftalık ortlama 50 – 75 km kullanıyorum bisikletimi şu soğuk havalarda …
Rutin bakımı 150 – 200km de bir yapıyorum.Sanırım ıslak havalarda kullanmadığım ve nispeten iyi bir yağ (No-Flat Joe’s) kullandığımdan ne çok toz topluyor nede yağı çok azalıyor.
Ama hala kesin bir kanım yok bu konuda . mesela yaza girmeye bisikletimi genel bakım yaptırmalı mıyım?Yoksa gereksiz masraf mı çıkarırım?
Bu konuda Emre boş bir zaman bir yazı hazırlasan gerçekten çok yararlı olur.Hatta resimlerle … :)
Aslında Bicycle Tutor’dan Alex bu konuda bir vidyo hazırlayacak bu kış.
Şimdi siteleri karışmış…. Ah bu pembe şapkalı hacker/cracker bozuntuları :) http://bicycletutor.com/